संस्कारांची शिदोरी: एका इंजिनिअरची गोष्ट

“फॅन उगीच चालू आहे, तुला दिसत नाही का?” वडिलांच्या या ओरड्याने सुमितचा पारा चढला.
चप्पल पालथी पडली तर नीट कर, विनाकारण चालू असलेला लाईट बंद कर… बापाची ही दिवसभराची कटकट सुमितला आता असह्य झाली होती. “कधी एकदाचं इंजिनिअरिंग पूर्ण होतंय आणि मी या घरातून बाहेर पडतोय असं झालंय मला,” तो रागातच स्वतःशी पुटपुटला.
परीक्षेचा दिवस
इंजिनिअरिंग पूर्ण झाले आणि एका नामांकित कंपनीत सुमितला इंटरव्ह्यूसाठी बोलावणे आले. इंटरव्ह्यू तिसऱ्या मजल्यावर होता.

पहिल्या मजल्यावर: जिन्यातून वर जाताना सुमितने पाहिले की झाडांच्या काही कुंड्या पालथ्या पडल्या आहेत. त्याने कोणाचीही वाट न पाहता त्या व्यवस्थित नीट करून ठेवल्या.

दुसऱ्या मजल्यावर: कॉरिडॉरमधील काही ट्यूबलाईट विनाकारण सुरू होते. कोणाचे लक्ष नाही हे पाहून त्याने ते बंद केले.

तिसऱ्या मजल्यावर: इंटरव्ह्यू हॉलबाहेर प्रचंड गर्दी होती. सगळ्यांनी आपापल्या चपला अस्ताव्यस्त टाकल्या होत्या. सुमितला ते बघवेना. त्याने वाकड्या-तिकड्या पडलेल्या चपला एका ओळीत नीट लावल्या.

शिस्त आणि टापटीप ही आता त्याच्या सवयीचा भाग बनली होती. आतून बाहेर येणाऱ्या प्रत्येक उमेदवाराला लोक विचारत होते, “काय विचारलं तुला?” पण सुमित शांत होता. तो कोणाशीही बोलला नाही.
जेव्हा कृतीच बोलते…

शेवटी सुमितचा नंबर लागला. तो केबिनमध्ये गेल्यावर साहेब स्वतः उठले आणि त्याच्याशी हस्तांदोलन करत म्हणाले, “अभिनंदन सुमित! तुझी निवड झाली आहे.”
सुमित अवाक झाला. “पण सर, तुम्ही तर मला एकही प्रश्न विचारला नाही?”
साहेब हसून म्हणाले, “सुमित, आम्हाला तुझी पदवी माहीत आहे, पण आम्हाला तुझ्या कृतीतून तुझी पात्रता कळली. सीटीव्ही कॅमेऱ्यात आम्ही पाहिले की पहिल्या मजल्यापासून इथपर्यंत येताना तू जे काही केलंस, ते इतर कोणीही केलं नाही. आम्हाला केवळ नोकर नको, तर कंपनी आपली समजून सांभाळणारा सुसंस्कारित मॅनेजर हवा आहे. ज्या वडिलांनी तुला हे संस्कार दिले, त्यांना माझा सलाम!”

घरवापसी आणि पश्चात्ताप
हातात सिलेक्शन लेटर घेऊन घरी परतताना सुमितच्या मनात विचारांचे चक्र सुरू होते. ज्या बापाच्या शब्दांचा त्याला राग येत होता, त्याच शब्दांमुळे आज त्याला यशाचे शिखर गाठता आले होते.
घरी पोहोचला तेव्हा वडील अंगणात बैलांना पाणी पाजत उभे होते. सुमितने धावत जाऊन वडिलांना मिठी मारली आणि तो ढसाढसा रडू लागला.

वडिलांना वाटले पोरगा इंटरव्ह्यूमध्ये नापास झाला. त्याचा कंठ दाटून आला, ते म्हणाले, “अरे रडतोस कशाला? जोपर्यंत हा बाप जिवंत आहे, तोपर्यंत तुला काही कमी पडू देणार नाही. ही एक संधी गेली तर काय झालं? अजून हजार इंटरव्ह्यू दे, हा म्हातारा बाप अजून थकलेला नाही!”
बापाचे हे प्रेमळ शब्द ऐकून सुमितला अधिकच रडू कोसळले. त्याने बापाच्या हातात सिलेक्शन लेटर ठेवले आणि त्यांच्या पायावर डोके ठेवले.
“बाबा, मी मॅनेजर झालो! आणि हे केवळ माझ्या पदवीमुळे नाही, तर तुम्ही दिलेल्या संस्कारांमुळे…”
वडिलांनी आनंदाश्रूंसह तिजोरीतील साठवलेले पैसे काढले आणि पेढे आणायला धावले. अख्ख्या गावाला ते अभिमानाने सांगत होते, “माझा लेक मॅनेजर झाला बरं का!”

तात्पर्य: आई-वडिलांची शिस्त कधीकधी ‘कटकट’ वाटू शकते, पण तीच शिस्त भविष्यात आपल्या यशाची गुरुकिल्ली ठरते. संस्कार हे दिसणाऱ्या पदवीपेक्षा जास्त मौल्यवान असतात.