लिअरजेट ४५एक्सआर

दादा गेले.. 😓

लिअरजेट ४५एक्सआर (नोंदणी क्रमांक VT-SSK) हे विमान आज २८ जानेवारी २०२६ रोजी झालेल्या भीषण अपघातामुळे सध्या चर्चेत आहे.

आज सकाळी महाराष्ट्रातील बारामती विमानतळावर हे विमान कोसळून मोठी दुर्घटना घडली. विमानातील पाचही जणांचा या अपघातात मृत्यू झाला आहे. मृतांमध्ये महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार, त्यांचे सुरक्षा रक्षक, एक सहाय्यक आणि दोन वैमानिकांचा समावेश आहे.

या विमानाने सकाळी ८:१० वाजता मुंबईहून उड्डाण केले होते. बारामतीमध्ये उतरण्याचा पहिला प्रयत्न अयशस्वी झाल्यानंतर, दुसऱ्या प्रयत्नावेळी सकाळी ८:४५ च्या सुमारास हे विमान कोसळले. प्रत्यक्षदर्शींच्या म्हणण्यानुसार, विमान उतरताना असंतुलित झाले, धावपट्टीजवळ घसरले आणि त्यानंतर विमानाने पेट घेतला.

सध्याची स्थिती –
‘एअरक्राफ्ट अ‍ॅक्सिडेंट इन्व्हेस्टिगेशन ब्युरो’ (AAIB) आणि नागरी विमान वाहतूक संचालनालय (DGCA) च्या पथकांनी घटनास्थळाचा ताबा घेतला आहे. विमानाचा ब्लॅक बॉक्स (Flight Data Recorder) आणि कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर शोधण्याचे काम सुरू आहे. हा अपघात तांत्रिक बिघाडामुळे झाला की खराब हवामानामुळे, याचा सखोल तपास केला जात आहे.

विमानाबद्धल थोडेफार – VT-SSK हे लिअरजेट ४५एक्सआर मालिकेतील विमान असून ते खाजगी चार्टर सेवेसाठी वापरले जात असे. निर्माता – बोंबार्डियर एरोस्पेस (लिअरजेट विभाग). निर्मिती वर्ष – २०१० ऑपरेटर – VSR व्हेंचर्स प्रायव्हेट लिमिटेड (दिल्लीस्थित नॉन-शेड्युल्ड ऑपरेटर).
या विमानात ९ प्रवासी आणि २ क्रू मेंबर्स वाहून नेण्याची क्षमता. VSR व्हेंचर्सच्या विमानाबाबतची ही दुसरी मोठी दुर्घटना आहे. यापूर्वी सप्टेंबर २०२३ मध्ये त्यांचे दुसरे विमान (VT-DBL) मुंबई विमानतळावर मुसळधार पावसात कोसळले होते, मात्र त्यावेळच्या अपघातात सर्व प्रवासी बचावले होते.

विमानाबद्धल थोडे – (Learjet 45XR) हे विमान त्याच्या वेगवान प्रवासासाठी आणि कार्यक्षमतेसाठी ओळखले जाते.
इंजिन – २ × Honeywell TFE731-20BR टर्बोफॅन
कमाल वेग – ४६५ नॉट्स (860 \km/h
पल्ला अंदाजे २,१०० नॉटिकल मैल.
उंची मर्यादा – 51,000 ft

ब्लॅक बॉक्सचा शोध – तपासाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे विमानाचा ‘ब्लॅक बॉक्स’ (Flight Data Recorder) आणि कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर शोधणे. यामुळे वैमानिकांचे शेवटचे संभाषण आणि विमानाची तांत्रिक स्थिती समजण्यास मदत होईल.

दुसरा लँडिंग प्रयत्न – प्राथमिक माहितीनुसार, विमानाने बारामती विमानतळावर उतरण्याचा एक प्रयत्न केला होता, जो यशस्वी झाला नाही. त्यानंतर दुसऱ्या प्रयत्नावेळी (Go-around) विमान धावपट्टीच्या सुरुवातीलाच (Threshold) कोसळले.

हवामानाची स्थिती – अपघाताच्या वेळी बारामतीमध्ये दृश्यमानता (Visibility) सुमारे ३,५०० मीटर होती, जी विमान उतरवण्यासाठी पुरेशी मानली जाते. त्यामुळे खराब हवामानापेक्षा तांत्रिक बिघाड किंवा वैमानिकाची चूक या पैलूंवर अधिक लक्ष दिले जात आहे. ब्लॅकबॉक्स सापडल्यानंतर खरे कारण स्पष्ट होईल.

विमानाची स्थिती – प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितले की, विमान हवेत असतानाच असंतुलित दिसत होते आणि जमिनीवर आदळताच त्याचे दोन तुकडे होऊन मोठा स्फोट झाला.

विमानाचा आणि ऑपरेटरचा दुर्घटना इतिहास – या अपघातामुळे VSR व्हेंचर्स (VSR Ventures) या कंपनीच्या सुरक्षा रेकॉर्डवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.

सप्टेंबर २०२३ ची घटना (VT-DBL): १४ सप्टेंबर २०२३ रोजी याच कंपनीचे दुसरे लिअरजेट ४५ विमान (VT-DBL) मुंबई विमानतळावर लँडिंग करताना कोसळले होते. मुसळधार पावसामुळे ते विमान धावपट्टीवरून घसरले होते. सुदैवाने, त्या दुर्घटनेत सर्व ८ प्रवासी वाचले होते, मात्र विमान पूर्णपणे नष्ट झाले होते.

VT-SSK – आज अपघातग्रस्त झालेले विमान (VT-SSK) सुमारे १६ वर्षे जुने होते. यापूर्वी या विमानाबद्दल कोणत्याही गंभीर तांत्रिक तक्रारींची सार्वजनिक नोंद नव्हती, परंतु मागील अडीच वर्षांत एकाच कंपनीच्या दोन विमानांचा अशा प्रकारे अपघात होणे ही गंभीर बाब मानली जात आहे.

लिअरजेट ४५ हे जगभरात कॉर्पोरेट प्रवासासाठी लोकप्रिय विमान आहे. मात्र, काही तज्ज्ञांच्या मते या विमानाचे ‘लँडिंग अप्रोच’ अधिक वेगवान असते, ज्यामुळे लहान धावपट्ट्यांवर (उदा. बारामती) उतरताना अधिक अचूकतेची गरज असते.

अजितदादा आणि सहकाऱ्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली…🙏💐💐😓😓